Polish Case Trainer

Nominative (Mianownik)

Questions: Kto? Co?

Use for:

Subject of sentence: Student czyta. Kot śpi.
After to jest: To jest dobry student.
Dictionary/base form of nouns and adjectives

	Masculine	Feminine	Neuter
Singular
Adj ending	-y / -i (k,g → -i)	-a	-e / -ie (k,g → -ie)
Noun ending	-∅ / -adobry student, czarny kotdentysta, poeta (masc. -a)	-a / -∅ / -idobra studentkanoc, miłość (-∅)pani, mistrzyni (-i)	-o / -e / -ę / -ummałe dziecko, duże mieszkanieładne imię, nowe muzeum
Plural
Adj ending	-i / -y (virile -i)	-e	-e
Noun ending	-i / -y / -owiestudenci, koty, panowie	-y / -istudentki, noce, panie	-adzieci, mieszkania, muzea

Adjective endings after k, g and soft consonants

Adjectives whose stem ends in k or g take -i (masc.) / -ie (neuter) instead of -y / -e. The same endings appear after soft consonants:

wysoki mężczyzna, wysokie zwierzę
drugi student, drugie miejsce
głupi chłopiec, głupie pytanie

Masculine nouns ending in -a

Nouns denoting male persons that end in -a decline like feminine nouns but take masculine adjective agreement:

dobry dentysta, miły poeta, wysoki kierowca, słynny artysta

Their feminine counterparts add -ka: dentystka、poetka、artystka

Neuter nouns ending in -um (Latin loans)

Nouns of Latin origin ending in -um are indeclinable in the singular but decline normally in the plural:

muzeum, centrum, gimnazjum, laboratorium
Plural: muzea、centra

Genitive (Dopełniacz)

Questions: Kogo? Czego?

Use for:

Possession: dom mojej mamy (my mother's house)
Negation: nie mam czasu (I don't have time)
Quantities: dużo、mało、trochę、kilka、wiele + Gen
After numbers 5+: pięć domów
Partial object (genitivus partitivus): zjeść chleba (eat some bread)

Prepositions

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	-ego / -iego		-ej	-ego / -iego
Noun ending	-adobrego studenta	-a / -unowego talerzanowego domu	-y / -idobrej kobietydobrej pracy	-adużego miasta
Plural
Adj ending	-ych / -ich
Noun ending	-ów / -y / -idobrych studentów	-ów / -ynowych domów	-∅ / -y / -idobrych kobiet	-∅ / -idużych miast

Masculine inanimate: -a vs -u

Both -a and -u occur; no single rule covers all cases. Broad tendencies:

-a — concrete, countable objects: talerz → talerza
-u — abstract nouns, mass nouns, foreign borrowings: czas → czasu、bank → banku、kraj → kraju

When in doubt, check a dictionary; the ending must be memorised per noun.

Number agreement with quantifiers

1 → Nominative singular: jeden dom
2–4 → Nominative plural: dwa domy, three domy
5+ → Genitive plural: pięć domów、dziesięć domów
11–19 always take Genitive plural: jedenaście kotów
dużo, mało, kilka, wiele… → Genitive plural: dużo czasu, kilka kotów

Stem alternation: ó → o

ó → o in open syllables, as ó only appears in closed syllables, so it reverts when a suffix is added:

stół → stołu、nóż → noża、ogród → ogrodu

Dative (Celownik)

Questions: Komu? Czemu?

Use for:

Indirect object: Daję książkę mamie (I give the book to mum)
With verbs: mówić、dziękować、pomagać、podobać się、przeszkadzać
Age expressions: Ile masz lat? Mam dwadzieścia lat.

Prepositions

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	-emu / -iemu		-ej	-emu / -iemu
Noun ending	-owi (a few: -u)dobremu studentowi / nowemu domowi		-ie / -y / -idobrej kobieciedobrej pracydobrej pani	-udużemu miastu
Plural
Adj ending	-ym / -im
Noun ending	-omstudentom, domom, kobietom, miastom

Masculine -u exceptions (dative singular)

A small set of masculine nouns takes -u instead of -owi:

brat → bratu、ojciec → ojcu、pan → panu、Bóg → Bogu

All other masculines use -owi.

Accusative (Biernik)

Questions: Kogo? Co?

Use for:

Direct object: Widzę kota, piję herbatę
Movement towards / into: Idę na pocztę, wchodzę w las
Duration: czekam godzinę

Prepositions

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	-ego / -iego	-y / -i	-ą	-e / -ie
Noun ending	-adobrego studentadrogiego kota	=Nomnowy domdrogi stół	-ędobrą kobietę	=Nomduże miastodrogie dziecko
Plural
Adj ending	-ych / -ich	-e / -ie
Noun ending	=Gen pldobrych studentów	=Nom plnowe domy / dobre kobiety / duże miasta

Masc. inanimate nouns that take -a (like animates)

Certain categories take accusative -a despite being inanimate:

Fruits & vegetables: banan → banana、ogórek → ogórka
Sports / dances: tenis → tenisa、walc → walca
Car brands: fiat → fiata、ford → forda
Currencies: dolar → dolara、złoty → złotego
Some common objects: komputer → komputera、smartfon → smartfona

Feminine exception: pani

Most feminine -a nouns take -ę: mama → mamę, kobieta → kobietę.

Exception: **pani** → **panią** (follows the -ia pattern).

Instrumental (Narzędnik)

Questions: (Z) Kim? Czym?

Use for:

Means / tool: piszę długopisem
Profession / permanent state: jestem nauczycielem
Accompaniment: idę z mamą
Transport: jadę autobusem、lecę samolotem

Prepositions

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	-ym / -im		-ą	-ym / -im
Noun ending	-em / -iemdobrym studentem / nowym domem		-ądobrą kobietą	-em / -iemdużym miastem
Plural
Adj ending	-ymi / -imi
Noun ending	-amidobrymi studentami / kobietami / miastami

to jest + Nominative vs jest + Instrumental

To jest introduces or identifies; the complement stays in the Nominative:

*To jest mój brat.*  ·  *To jest stół.*

**Być** (conjugated) describes a role or state; use the Instrumental:

*On jest nauczycielem.*  ·  *Jestem Polakiem.*  ·  *Ona jest lekarką.*

Irregular plural -mi endings

Most nouns use -ami, but a few high-frequency nouns use -mi:

ludzie → ludźmi、brat → braćmi、child → dziećmi
pieniądze → pieniędzmi、koń → końmi、liść → liśćmi

Locative (Miejscownik)

Questions: (O) Kim? Czym? · Always requires a preposition.

Prepositions:

w / we: enclosed spaces, cities, most countries: w domu, w Polsce, w Warszawie, w Niemczech

Use we before certain consonant clusters: we Włoszech、we Francji、we wrześniu

na —
open spaces, events, some institutions: na stole, na poczcie, na koncercie, na ulicy
islands and peninsulas: na Islandii, na Malcie, na Helu
some countries (mostly neighbors, for historical/geographical reasons): na Ukrainie, na Litwie, na Białorusi, na Słowacji, na Węgrzech
przy: beside/at: przy oknie, przy stole, przy komputerze
po: after an event; throughout a space: po pracy, po Polsce
o: topic of speech or thought: mówię o bracie, myślę o wakacjach

Prepositions

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	-ym / -im		-ej	-ym / -im
Noun ending	-u / -e / -iedobrym studencienowym domu		-ie / -y / -idobrej kobieciedobrej pracydobrej pani	-u / -e / -iedużym mieściedużym morzu
Plural
Adj ending	-ych / -ich
Noun ending	-achdobrych studentach / domach / kobietach / miastach

Bo WSPoMiNa ZoFie → -ie, no consonant change (all genders)

After B, W, S, P, M, N, Z, F: just add -ie, stem consonant unchanged:

b → bie: klub → w klubie
w → wie: kawa → o kawie
s → sie: sos → w sosie
p → pie: mapa → na mapie
m → mie: mama → o mamie
n → nie: okno → w oknie
z → zie: obraz → na obrazie
f → fie: sofa → na sofie

Exceptions (take -u instead): syn → o synu、pan → o panu、dom → w domu

T, D → -ie with transformation (all genders)

Consonant changes: T → C(ie), D → DZ(ie):

t → cie: apartament → w apartamencie
t → cie: miasto → w mieście (s→ś, a→e)
d → dzie: woda → w wodzie

R, Ł → -e with transformation (all genders)

Consonant changes: R → RZ(e), Ł → L(e). Also ó → o where applicable:

r → rze: teatr → w teatrze
ł → le: szkoła → w szkole, stół → na stole (ó→o)

All other consonants → -u (masc. & neuter only)

When the stem doesn't match any group above, masculine and neuter take -u:

korytarz → na korytarzu
pokój → w pokoju (ó→o)
jabłko → w jabłku
koń → na koniu
mieszkanie → w mieszkaniu
dach → na dachu, hotel → w hotelu

Feminine: K, CH, G → -e with transformation

Consonant changes: K → C(e), CH → SZ(e), G → DZ(e):

k → ce: Polska → w Polsce
ch → sze: blacha → o blasze
g → dze: podłoga → na podłodze

Feminine: C, DZ, SZ, RZ/Ż, CZ → -y

No consonant change: just add -y:

c → cy: praca → w pracy
dz → dzy: władza → o władzy
sz → szy: kasza → w kaszy
rz/ż → rzy/ży: twarz → na twarzy, podróż → o podróży
cz → czy: klacz → na klaczy

Feminine: J, L, Ć, DŹ, Ś, Ń, Ź → -i

Feminine nouns ending in soft/palatal consonants take -i:

j → ji: restauracja → w restauracji
l → li: morela → w moreli
ć → ci: miłość → o miłości
dź → dzi: Łódź → o Łodzi
ś → si: wieś → na wsi
ń → ni: Ania → o Ani

Vocative (Wołacz)

Use for: direct address:Mamo! Panie profesorze! Kasiu!

Adjectives are identical to their Nominative forms.

In informal speech, Nominative is often used instead: Mama! for Mamo!

	Masculine		Feminine	Neuter
Form	Animate	Inanimate
Singular
Adj ending	=Nom
Noun ending	-ie / -u / -estudencie! / panie!domu! / synu!		-o / -u / -ikobieto!	=Nommiasto!
Plural
Adj ending	=Nom
Noun ending	=Nom

Masculine vocative: -ie vs -u vs -e

-ie (with stem softening): most masculines ending in a hard consonant:

brat → bracie、pan → panie、student → studencie

**-u**: masculines ending in -c, -cz, -j, -l, -ł, -rz, -sz, -ż and some others:

nauczyciel → nauczycielu、mąż → mężu、syn → synu

**-e** (with alternation): a small group:

Bóg → Boże、chłopiec → chłopcze

Feminine vocative: -o vs -u vs -i / -y

-o: most feminine nouns ending in -a:

mama → mamo、kobieta → kobieto

**-u**: nouns ending in -ia / -ja, and pani:

Kasia → Kasiu、babcia → babciu, pani → pani (unchanged)

**-i / -y**: feminine nouns ending in a consonant:

miłość → miłości、noc → nocy

Adjectives

Declension

Adjectives inflect to match the noun in case, number, and gender. Endings -y/-ego/-emu/-ym/-ymi/-ych follow most consonants; variants -i/-iego/-iemu/-im/-imi/-ich follow k, g, ch (e.g. drogi, wysoki). Soft adjectives (ostatni, tani) use only the -i variants throughout.

	Masculine		Feminine	Neuter
	Anim	Inanim
Singular
Nom	-y / -inowy / drogi		-anowa	-enowe
Gen	-ego / -iegonowego / drogiego		-ejnowej	-ego / -iego
Dat	-emu / -iemunowemu / drogiemu		-ejnowej	-emu / -iemu
Acc	-ego / -iegonowego / drogiego	-y / -inowy / drogi	-ąnową	-enowe
Inst	-ym / -imnowym / drogim		-ąnową	-ym / -im
Loc	-ym / -imnowym / drogim		-ejnowej	-ym / -im
Voc	= Nom		= Nom	= Nom
Plural
Nom / Voc	-i / -ynowi / drodzy	-enowe
Gen / Loc	-ych / -ichnowych / drogich
Dat	-ym / -imnowym / drogim
Acc	-ych / -ichnowych / drogich	-enowe
Inst	-ymi / -iminowymi / drogimi

Soft adjectives (ostatni, wiosenny, górny…)

Use only the -i variants: m.nom.sg ostatni, f ostatnia, n ostatnie; gen.sg ostatniego / ostatniej; inst.sg ostatnim / ostatnią; pl.virile ostatni, non-virile ostatnie.

Comparative & Superlative

The comparative is formed by adding -szy or -ejszy to the stem (or analytically: bardziej + positive for longer adjectives). Superlative = naj- + comparative.

Positive	Comparative	Superlative
Irregular
dobry	lepszy	najlepszy
zły	gorszy	najgorszy
duży / wielki	większy	największy
mały	mniejszy	najmniejszy
wysoki	wyższy	najwyższy
niski	niższy	najniższy
długi	dłuższy	najdłuższy
krótki	krótszy	najkrótszy
szeroki	szerszy	najszerszy
wąski	węższy	najwęższy
bliski	bliższy	najbliższy
daleki	dalszy	najdalszy
stary	starszy	najstarszy
młody	młodszy	najmłodszy
lekki	lżejszy	najlżejszy
Regular (-szy)
nowy	nowszy	najnowszy
ciepły	cieplejszy	najcieplejszy
tani	tańszy	najtańszy
cienki	cieńszy	najcieńszy
Analytic (bardziej…)
interesujący	bardziej interesujący	najbardziej interesujący
skomplikowany	bardziej skomplikowany	najbardziej skomplikowany

Comparative declension

Comparatives decline as soft adjectives: lepszy → lepszego / lepszemu / lepszym / lepszą / lepsi / lepszych…

Adverbs

Adverbs are formed by replacing the adjective ending with -o or -ie / -e. The comparative adverb ends in -ej (or bardziej + positive form). Superlative = naj- + comparative.

Adjective	Adverb	Comparative	Superlative
-o
cichy (quiet)	cicho	ciszej	najciszej
wysoki (tall)	wysoko	wyżej	najwyżej
mały (small)	mało	mniej	najmniej
drogi (expensive)	drogo	drożej	najdrożej
dobry (good)	dobrze	lepiej	najlepiej
-ie / -e
piękny (beautiful)	pięknie	piękniej	najpiękniej
aktywny (active)	aktywnie	aktywniej	najaktywniej
mądry (wise)	mądrze	mądrzej	najmądrzej
zły (bad/angry)	źle	gorzej	najgorzej
szybki (fast)	szybko	szybciej	najszybciej
ostatni (last)	ostatnio	—	—

Conjugation

Present Tense

Type I — -ać (e.g. czytać)


ja	czytam
ty	czytasz
on/ona/ono	czyta
my	czytamy
wy	czytacie
oni/one	czytają

Type II — -ować (e.g. pracować)


ja	pracuję
ty	pracujesz
on/ona/ono	pracuje
my	pracujemy
wy	pracujecie
oni/one	pracują

Type III — -ić/-yć (e.g. mówić)


ja	mówię
ty	mówisz
on/ona/ono	mówi
my	mówimy
wy	mówicie
oni/one	mówią

Type IV — consonant-changing (e.g. pisać)

Stem consonant changes before endings: pisać (s→sz), chodzić (dz→dź), etc.


ja	piszę
ty	piszesz
on/ona/ono	pisze
my	piszemy
wy	piszecie
oni/one	piszą

Common irregulars

	być	mieć	móc	chcieć
ja	jestem	mam	mogę	chcę
ty	jesteś	masz	możesz	chcesz
on/ona/ono	jest	ma	może	chce
my	jesteśmy	mamy	możemy	chcemy
wy	jesteście	macie	możecie	chcecie
oni/one	są	mają	mogą	chcą

Past Tense

Endings — czytać (to read)

1st and 2nd person agree with the speaker's/listener's gender. Plural: *oni* (virile — any group with men), *one* (non-virile).

	m / virile	f / non-virile	n
ja	czytałem	czytałam	—
ty	czytałeś	czytałaś	—
on/ona/ono	czytał	czytała	czytało
my	czytaliśmy	czytałyśmy	—
wy	czytaliście	czytałyście	—
oni/one	czytali	czytały	—

Future Tense

Imperfective future — być auxiliary

Use *będę + infinitive* OR *będę + past form* — both are equally correct.

	będę + inf	będę + past (m)	będę + past (f)
ja	będę czytać	będę czytał	będę czytała
ty	będziesz czytać	będziesz czytał	będziesz czytała
on/ona	będzie czytać	będzie czytał	będzie czytała
my	będziemy czytać	będziemy czytali	będziemy czytały
wy	będziecie czytać	będziecie czytali	będziecie czytały
oni/one	będą czytać	będą czytali	będą czytały

Perfective future — przeczytać (to finish reading)

Perfective verbs conjugated in present-looking forms always mean future. There is no present tense for perfective verbs.


ja	przeczytam
ty	przeczytasz
on/ona/ono	przeczyta
my	przeczytamy
wy	przeczytacie
oni/one	przeczytają

Conditional

Endings — czytać (would read)

Formed from the past stem + *by* + personal ending. The *by* particle can detach and move: *gdybym wiedział…*

	m / virile	f / non-virile
ja	czytałbym	czytałabym
ty	czytałbyś	czytałabyś
on/ona	czytałby	czytałaby
my	czytalibyśmy	czytałybyśmy
wy	czytalibyście	czytałybyście
oni/one	czytaliby	czytałyby

Imperative

Regular patterns by type

2sg stem: drop *-sz* from the 2sg present form. Negative imperative always uses imperfective: *nie czytaj* (don't read).

	2sg (ty)	1pl (my)	2pl (wy)
czytać (I)	czytaj	czytajmy	czytajcie
pracować (II)	pracuj	pracujmy	pracujcie
mówić (III)	mów	mówmy	mówcie
pisać (IV)	pisz	piszmy	piszcie

Common irregular imperatives

	2sg (ty)	1pl (my)	2pl (wy)
być	bądź	bądźmy	bądźcie
mieć	miej	miejmy	miejcie
iść	idź	idźmy	idźcie
jeść	jedz	jedzmy	jedzcie
wziąć	weź	weźmy	weźcie
dać	daj	dajmy	dajcie

Polite requests

Use *proszę + infinitive* for a polite request: *Proszę usiąść* (Please sit down). More formal than the imperative.

Past tense formation

Drop *-ć* from the infinitive and add the past endings: *czyta-ć → czytał/czytała/czytało*. For *-eć* verbs the stem may change: *rozumieć → rozumiał*.

Aspect

Every Polish verb exists in two versions called aspects. The imperfective (niedokonany) describes an ongoing, repeated, or habitual action — it says nothing about whether the action was completed. The perfective (dokonany) describes a completed action with a definite result. Perfective verbs have no true present tense; their present-looking forms always express future meaning.

imperfective	perfective
czytać	przeczytać
pisać	napisać
mówić	powiedzieć
robić	zrobić
kupować	kupić
jeść	zjeść
pić	wypić
uczyć się	nauczyć się
oglądać	obejrzeć
słuchać	posłuchać
widzieć	zobaczyć
spotykać	spotkać
dawać	dać
brać	wziąć
rozumieć	zrozumieć
kończyć	skończyć
zaczynać	zacząć
wracać	wrócić
wychodzić	wyjść
przychodzić	przyjść
otwierać	otworzyć
zamykać	zamknąć
szukać	znaleźć
Suppletive pair: different roots entirely.
pytać	zapytać
odpowiadać	odpowiedzieć

When to use imperfective

- **Present tense** — always imperfective: *czytam* (I am reading) - **Past — ongoing or habitual**: *czytałem codziennie* (I used to read every day) - **Imperfective future**: *będę czytać* (I will be reading) - **After negation** — preferred: *nie czytam książki* - **When process matters**, not the result: *gotowałam obiad przez godzinę*

When to use perfective

- **Past — completed action with result**: *przeczytałem książkę* (I finished reading the book) - **Perfective future** (present-looking forms): *przeczytam jutro* (I will read it tomorrow) - **One-time event**: *zadzwoniłam do mamy* (I called my mum — once, done) - *przeczytam* means "I will read/finish reading", never "I am reading"

How pairs are formed

**Prefix** (most common): *czytać → prze**czytać***, *pisać → na**pisać***, *robić → z**robić***. **Suffix change**: *kup**ować** → kup**ić***, *zaczyn**ać** → zacz**ąć***. **Suppletive** (different roots): *mówić → powiedzieć*, *brać → wziąć*, *szukać → znaleźć*. *być* and *mieć* have no perfective counterpart.

Motion Verbs

Polish has two parallel sets of motion verbs: determinate (jednokierunkowe) for a single trip happening right now or at a specific time, and indeterminate (wielokierunkowe) for habitual, repeated, or multi-directional movement — or round trips. Both are imperfective. Adding a prefix to a determinate verb creates a perfective verb; adding the same prefix to an indeterminate verb creates a new imperfective verb.

iść / chodzić

iść — going somewhere right now (one trip, on foot): Idę do sklepu (I'm going to the store). chodzić — habitual or repeated: Chodzę do pracy piechotą (I walk to work). Also used for round trips or general ability to walk.

Idę teraz do lekarza.
Chodzę do siłowni trzy razy w tygodniu.

jechać / jeździć

jechać — travelling by car, bus, train etc. right now or on one specific trip: Jedziemy do Krakowa (We're going to Kraków). jeździć — habitual travel or general ability: Jeżdżę do pracy autobusem (I commute to work by bus).

Jadę do Warszawy w piątek.
Jeździ na wakacje do Włoch co roku.

lecieć / latać

lecieć — flying on a specific flight right now or planned: Lecę do Londynu jutro (I'm flying to London tomorrow). latać — fly habitually or as a general activity: Dużo latam w pracy (I travel by plane a lot for work).

Lecimy do Barcelony o siódmej.
Ona latała dużo jako dziecko.

płynąć / pływać

płynąć — swimming or sailing in one direction right now: Płynę przez rzekę (I'm swimming across the river). pływać — swim habitually, or as a sport: Pływam co rano (I swim every morning).

Statek płynie do portu.
Pływa w jeziorze każde lato.

biec / biegać

biec (also biegnąć) — running in a specific direction right now: Biegnę na autobus! (I'm running for the bus!). biegać — run habitually or as exercise: Biegam rano (I run in the mornings).

Biegnę, bo się spóźniam!
Biega pół maratonu co roku.

nieść / nosić

nieść — carrying something somewhere right now on foot: Niosę torbę do samochodu (I'm carrying the bag to the car). nosić — carry habitually, or wear (clothing): Zawsze nosi ze sobą parasol (She always carries an umbrella). Also used for wearing clothes.

Niosę obiad do pokoju.
Nosi okulary od dziecka.

wieźć / wozić

wieźć — transporting something/someone by vehicle on a specific journey: Wiozę dzieci do szkoły (I'm driving the kids to school). wozić — transport habitually: Wozi towary do magazynu (He regularly hauls goods to the warehouse).

Wiozę mamę do szpitala.
Woził węgiel całe życie.

Prefixed motion verbs

Adding a prefix to a **determinate** verb creates a **perfective**: *iść → przyjść, wyjść, odejść, wejść, przejść*. Adding the same prefix to an **indeterminate** verb creates an **imperfective**: *chodzić → przychodzić, wychodzić, odchodzić, wchodzić, przechodzić*. These prefixed pairs work like any other aspect pair: *wychodzić / wyjść* (to be leaving / to leave).

Verb Government

gen

These verbs take a direct object in the genitive — no preposition needed. Negation of transitive verbs also typically shifts the accusative object to genitive: mam czas → nie mam czasu.

szukać to look for, search for
potrzebować to need
słuchać to listen to

Takes genitive unlike English 'listen to': słucham muzyki
używać to use
uczyć się to learn, study

Takes genitive of the subject studied: uczyć się polskiego (to learn Polish)
żałować to regret
bać się to be afraid of
wymagać to require, demand
unikać to avoid
zapomnieć to forget (something)

Can take genitive directly (zapomniałem klucza) or o + locative (zapomniałem o spotkaniu).
pilnować to watch over, look after
życzyć to wish (someone something)

życzyć komuś (dat) czegoś (gen): Życzę ci zdrowia (I wish you good health)

Negation shift: Czytam książkę (acc) → Nie czytam książki (gen). Pronouns typically stay in accusative after negation: nie widzę go.

dat

These verbs take a person or recipient in the dative. Many express giving, helping, hindering, trusting, or emotional reactions directed at someone.

pomagać to help
dziękować to thank
ufać to trust
wierzyć to believe
przeszkadzać to disturb, hinder
podobać się to be pleasing to, to like (reversed construction)

Podoba mi się ten film — literally 'This film is pleasing to me' (I like this film). Subject is the thing liked.
zazdrościć to envy

zazdrościć komuś (dat) czegoś (gen): Zazdroszczę ci talentu (I envy you your talent)
służyć to serve
gratulować to congratulate

gratulować komuś (dat) czegoś (gen): Gratuluję ci sukcesu!
śnić się to appear in someone's dream

Śni mi się morze — I'm dreaming about the sea (the sea appears in my dream)

inst

These verbs take a complement in the instrumental, often expressing occupation with, interest in, or management of something. The instrumental is also used after być and zostać for predicate nouns and adjectives.

interesować się to be interested in
zajmować się to deal with, be busy with, work in
martwić się to worry about
cieszyć się to be happy about, rejoice at
opiekować się to take care of, look after
kierować to manage, lead, direct
różnić się to differ in
być to be (predicate noun/adj)

Jestem nauczycielem (I am a teacher) — predicate noun in instrumental. Contrast: Jestem zmęczony uses nominative.
zostać to become

Zostałem lekarzem (I became a doctor) — always instrumental.

loc

The locative is only used with prepositions (w, na, o, po, przy). These verbs govern o + locative, expressing thinking, speaking, or knowing about something.

myśleć o to think about
mówić o to talk about
pisać o to write about
marzyć o to dream of, yearn for
rozmawiać o to discuss, talk about
wiedzieć o to know about
słyszeć o to hear about
zapomnieć o to forget about
śnić o to dream about (while sleeping)
dbać o to care about, look after

Note: dbać o + acc — locative only appears after o as a preposition triggering locative.

Locative never appears without a preposition. The most common prepositions triggering it: w (in), na (on, at), o (about), po (after, around), przy (near, while).

Prepositions

bez(e) without

gen

Indicates the absence or lack of something. Beze is used before difficult consonant clusters (e.g. beze mnie, beze snu).

kawa bez cukru
bez wątpienia
beze mnie

blisko near, close to

gen

Indicates proximity to a place or person.

blisko domu
blisko centrum
blisko szkoły

dla for (benefit / purpose)

gen

Marks the beneficiary of an action, or the purpose something serves.

to jest dla ciebie
lista dla mamy
dla zdrowia

do to, into, until

gen

Destination (going to a place), or a limit/endpoint in space or time.

idę do domu
do sklepu
do jutra
do końca

dookoła / wokół around

gen

Encircling or surrounding a place. Dookoła and wokół are interchangeable in everyday use; naokoła is more literary.

dookoła parku
wokół stołu
naokoła domu

dzięki thanks to, owing to

dat

Positive cause — something good happened because of something or someone. Contrast with z powodu (Gen), which is neutral or negative.

dzięki tobie
dzięki pomocy sąsiada
zdałem dzięki ciężkiej pracy

koło near, around (approximately)

gen

Physical proximity, or an approximate time or quantity.

koło szkoły
siedzieć koło okna
koło południa
koło dziesiątej

ku towards (formal / figurative)

dat

Formal or literary direction, mostly used in fixed expressions. Rarely used in everyday speech.

ku wolności
ku lepszej przyszłości
ku mojemu zaskoczeniu

między between, among

inst

Static position — located between or among things.

między domami
między nami
między innymi

acc

Motion into a space between things.

wejść między drzewa
rzucić między ludzi

mimo / pomimo despite, in spite of

gen

Concession — something happens despite an obstacle. Both forms are interchangeable; pomimo is slightly more formal.

pomimo deszczu
mimo wszystko
mimo to

na on / at / onto / to

loc

Static location — on a surface, at an open space or event, at certain institutions. Also used for islands and some countries.

na stole
na poczcie
na koncercie
na Ukrainie

acc

Motion towards or onto a surface; destination of a trip or activity.

kłaść na stół
idę na pocztę
jechać na wakacje

nad above, over / to (waterside)

inst

Static position above something. Also used for living or being by a body of water.

nad stołem
mieszkać nad morzem
pracować nad projektem

acc

Motion to a waterside destination.

pojechać nad morze
idziemy nad jezioro

naprzeciw(ko) opposite, across from

gen

Facing position — directly across from something. Both forms are equally common.

naprzeciwko domu
mieszkam naprzeciwko sklepu
siedzieć naprzeciw siebie

o about / at (time) / for (request)

loc

Topic of speech or thought. Also used for clock times.

mówię o bracie
myśleć o wakacjach
o dziesiątej

acc

Requesting something; also with verbs of knocking or leaning against.

prosić o pomoc
pytać o drogę
opierać o ścianę

obok next to, beside

gen

Adjacency — positioned directly beside something.

siedzieć obok mnie
obok szkoły
mieszka obok nas

od(e) from, since, away from

gen

Origin or starting point — spatial (away from a place), temporal (since a time), or the source of something received.

list od mamy
od rana
daleko od centrum
od poniedziałku

oprócz except, apart from, besides

gen

Exclusion (everyone except) or addition (besides, in addition to). Context determines the reading.

wszyscy oprócz Marka
oprócz tego
oprócz pracy

podczas during

gen

Something happening within the span of an event or period.

podczas lekcji
podczas wakacji
podczas rozmowy

po after / around / to fetch / each

loc

After a point in time; movement throughout a space; language expressions.

po pracy
po obiedzie
chodzić po mieście
mówić po polsku

acc

Going to fetch or retrieve something; distributing a quantity per person or item.

iść po chleb
pojechać po kogoś
po pięć złotych

pod(e) under, below

inst

Static position under or below something. Pode is used before certain consonant clusters (e.g. pode mną).

pod stołem
pod wodą
pod Warszawą

acc

Motion to a position under something.

schować pod łóżko
wejść pod stół

pośród / wśród among, amid

gen

Surrounded by or situated in the middle of a group. Both are interchangeable; wśród is more common in everyday speech.

wśród przyjaciół
pośród drzew
wśród nas

poza outside of, beyond, apart from

inst

Outside the boundaries of a place, or figuratively excepting something. Poza tym is a common discourse marker meaning "besides that / moreover".

poza domem
poza miastem
poza tym

przed(e) in front of, before

inst

Static position in front of something, or a point earlier in time. Przede is used before certain consonant clusters (e.g. przede mną, przede wszystkim).

przed domem
przed obiadem
przede wszystkim

acc

Motion to a position in front of something.

wyjść przed dom
przesunąć przed drzwi

przez(e) through / because of / for (duration)

acc

Passing through a space; cause or agent; duration of an action. Przeze is used before certain consonant clusters (e.g. przeze mnie).

przez las
przez most
przeze mnie
przez cały dzień

przy beside / at / next to

loc

Static proximity — close to a person, object, or institution. Also used for things attached or associated with something.

przy oknie
przy stole
przy komputerze
sklep przy banku
siedzieć przy kimś

przeciw(ko) against

dat

Opposition to something or someone. Przeciwko is more common in everyday speech; przeciw is more formal.

głosować przeciwko wojnie
walczyć przeciwko komuś
nie mam nic przeciwko

spod from under

gen

Origin — coming or being taken from underneath something.

wyjąć spod łóżka
kot wyszedł spod stołu

spomiędzy from between, from among

gen

Origin — emerging or being taken from a space between things.

wyjść spomiędzy drzew
spomiędzy ludzi

spośród from among, out of

gen

Selection or distinction from within a larger group.

wybrać spośród kandydatów
jeden spośród wielu
spośród wszystkich

sprzed from in front of / from before

gen

Spatial origin from in front of something; or temporal origin from a past period.

wyjść sprzed domu
zdjęcia sprzed roku
wiadomości sprzed tygodnia

u at (someone's place)

gen

At or in someone's home, workplace, or establishment. The English equivalent is often "at the …'s".

u mnie
u lekarza
u fryzjera
u sąsiada

w / we in, at / into

loc

Static location inside an enclosed space, city, or country. We is used before words beginning with certain consonant clusters (e.g. we Włoszech, we wtorek, we mgle).

w domu
w Polsce
we Włoszech
w szkole

acc

Motion into an enclosed space.

wchodzić w las
wjechać w ulicę

wbrew contrary to, against (someone's wishes)

dat

Acting in a way that contradicts someone's wishes, advice, or expectations.

wbrew mojej woli
wbrew oczekiwaniom
wbrew radzie lekarza

według according to, in accordance with

gen

Citing a source of information or a standard being followed.

według mnie
według planu
według raportu

wobec towards, in the face of, regarding

gen

One's stance or behaviour in relation to someone or something; also facing a difficult situation.

sprawiedliwy wobec wszystkich
wobec trudności
obowiązki wobec rodziny

wskutek as a result of, due to

gen

Formal causal preposition — something happened as a direct consequence of something else. More formal than przez or z powodu.

wskutek wypadku
wskutek błędu
wskutek złej pogody

z / ze from / with

gen

Origin — coming from a place, made from a material, or caused by a state. Ze is used before certain consonant clusters (e.g. ze szkoły, ze mną).

jestem z Polski
wrócić ze szkoły
zrobiony z drewna
śmiać się ze zmęczenia

inst

Accompaniment — together with someone or something.

idę z mamą
ze mną
kawa z mlekiem

za behind / for (exchange) / in (future time)

inst

Static position behind something.

za domem
za górą

acc

Motion behind something; payment or exchange; future time; thanking for something.

płacić za kawę
za tydzień
dziękować za pomoc
wyjść za dom

zamiast instead of, in place of

gen

Substitution — one thing or person standing in for another.

zamiast cukru
zamiast mnie
herbata zamiast kawy

znad from above, from over

gen

Origin from above something, or from the bank or shore of a body of water.

wrócić znad morza
znad Wisły
ptak przyleciał znad lasu

zza from behind

gen

Origin from behind something — emerging or being heard from a concealed position.

wyjść zza rogu
głos zza drzwi
zza okna